Khi nhìn vào bản đồ thế giới, một số quốc gia trông như những “vùng đất cằn cỗi” hơn là những vùng dân cư sầm uất. Trong số đó, có một đất nước mà gần như 95% diện tích lãnh thổ bị sa mạc chiếm giữ, tưởng như không thể hỗ trợ cuộc sống của hàng triệu con người. Nhưng điều đáng kinh ngạc là nơi này vẫn là quê hương của hơn 100 triệu dân, với các thành phố lớn, nền văn hóa lâu đời và hoạt động kinh tế năng động. Đó chính là Ai Cập – đất nước sa mạc nhưng đầy sức sống.
Sa Mạc Bao Trùm Nhưng Dân Cư Tập Trung Theo Dòng Sông
Ai Cập nằm chủ yếu trên vùng sa mạc rộng lớn, với phần lớn diện tích chỉ có thể là cát và đá. Chỉ một phần rất nhỏ, dưới 5% diện tích đất nước, thực sự phù hợp cho cư trú và canh tác. Tuy nhiên, ai nấy đều biết rằng chính dòng sông Nile huyền thoại là chìa khóa để vùng đất này trở nên màu mỡ.
Sông Nile là một trong những con sông dài nhất thế giới, chảy xuyên suốt lãnh thổ Ai Cập từ phía nam xuống phía bắc. Hai bên bờ sông là những dải đất đen phì nhiêu, nơi mà cây cối xanh tươi, lúa gạo và các loại nông sản khác có thể phát triển mạnh mẽ. Điều này tạo ra một khu vực sinh hoạt và sản xuất thực phẩm cực kỳ hữu ích giữa vùng sa mạc rộng lớn.
Tại Sao Người Dân Ai Cập Tập Trung Ở Đó?
Lý do rất đơn giản: nơi có nước là nơi có sự sống. Trong một quốc gia mà phần lớn đất là sa mạc khô hạn, cư dân buộc phải sinh sống và làm việc gần dòng sông Nile để đảm bảo nguồn nước ngọt, trồng trọt và sinh kế. Các thành phố lớn như Cairo, Giza, Luxor và Aswan đều nằm dọc theo hai bên bờ Nile, trở thành trung tâm văn hóa, kinh tế và xã hội của đất nước. (https://baomoi.com)
Đây cũng là lý do vì sao dù diện tích sa mạc chiếm phần lớn, Ai Cập vẫn là một trong những nước đông dân nhất khu vực Trung Đông và Bắc Phi, với dân số vượt 100 triệu người. (https://baomoi.com)
Đối Mặt Với Thách Thức Tài Nguyên
Tuy có Nile chở phù sa và nước mát, Ai Cập vẫn phải đối mặt với những thách thức lớn:
- Hạn hán và biến đổi khí hậu thường xuyên đe dọa nguồn nước ngọt.
- Dân số tăng nhanh đặt áp lực lớn lên tài nguyên đất đai và nguồn cung cấp thực phẩm.
- Phân bố dân cư không đồng đều, khi hầu hết người dân sống dọc theo một vùng hẹp dọc sông Nile, trong khi sa mạc xung quanh hầu như bỏ hoang.
Để khắc phục tình trạng này, chính quyền nước này đã triển khai nhiều nỗ lực như phát triển ốc đảo nhân tạo, thành phố mới, và mở rộng diện tích đất canh tác bằng hệ thống tưới tiêu và nhập khẩu lương thực từ nước ngoài để bù đắp thiếu hụt. (ngoisao.vn)
Bên Ngoài Nile, Vẫn Có Những Hy Vọng Khác
Khả năng một quốc gia tồn tại và phát triển không chỉ được quyết định bởi độ màu mỡ của đất đai. Những quốc gia sa mạc khác cũng chứng minh rằng với khoa học và chiến lược đúng đắn, sa mạc không còn là “vùng đất chết” nữa. Chẳng hạn, ở Vùng Sahel và Sahara ở châu Phi, dự án Great Green Wall nhằm trồng hàng triệu cây xanh để giảm sa mạc hóa và tăng diện tích đất canh tác đã được triển khai để lập nên các “hành lang xanh” giữa vùng khô hạn. (Wikipedia)
Ở Trung Đông, nhiều quốc gia sa mạc cũng dùng tưới tiết kiệm nước, công nghệ lọc nước biển, và canh tác trong nhà kính để đảm bảo an ninh lương thực dù điều kiện tự nhiên khắc nghiệt. (Wikipedia)
Sa Mạc Không Phải Hạn Chế Tuyệt Đối
Ai Cập và nhiều quốc gia khác trên thế giới cho thấy rằng ngay cả đất đai bị sa mạc bao phủ vẫn có thể trở thành cái nôi của nền văn minh lớn và sinh sống hàng triệu người, khi được kết hợp với các nguồn nước, kỹ thuật canh tác thông minh và chiến lược phát triển bền vững.